Kutia (tradycyjna wigilijna)

Przygotuj pszenicę: wsyp 300 g suchych ziaren do dużej miski i zalej zimną wodą tak, aby woda przykrywała ziarna na około 3-4 cm. Odstaw na noc do namoczenia (minimum 8 godzin, maksymalnie 12 godzin). Namaczanie skróci czas gotowania i sprawi, że ziarna będą miękkie i kleiste.

Odlej wodę z namoczonej pszenicy i przepłucz ziarna pod bieżącą wodą w sitku. Przełóż do dużego garnka, zalej świeżą zimną wodą tak, aby było około 2 cm nad ziarnami. Doprowadź do wrzenia na dużym ogniu, zmniejsz ogień do małego i gotuj pod lekko uchyloną pokrywką 45-60 minut, aż ziarna będą miękkie, ale nie rozpadające się. W trakcie gotowania sprawdzaj co 15 minut i dolewaj trochę wody, jeśli zbyt szybko odparowuje.

Jeżeli masz mak cały, zmiel go drobno w młynku do kawy lub blenderze (partiami) — w sumie około 2-3 minuty mielenia, aż będzie bardzo drobny i oleisty. Przełóż 150 g maku do małego garnka i zalej 200 ml mleka. Podgrzewaj na małym ogniu przez 10-15 minut, często mieszając, aby mleko nie wykipiało i mak puścił tłuszcz. Po 15 minutach zdejmij z ognia i pozostaw do wystudzenia. Jeśli chcesz mocniejszego aromatu, zblenduj rozdrobniony mak krótko z mlekiem przed gotowaniem.

Namocz 100 g rodzynek w 50 ml ciepłej wody lub (opcjonalnie) w soku z pomarańczy przez 10–15 minut, aby napęczniały. Posiekaj 100 g suszonych moreli na mniejsze kawałki (ok. 5-10 mm). Upraż delikatnie 150 g orzechów włoskich na suchej patelni przez 3-4 minuty, ciągle potrząsając patelnią, aż zacznie się uwalniać zapach i orzechy staną się lekko złote; ostudź i posiekaj na grube kawałki.

Gdy mak ostygnie (ma być ciepły, nie gorący), przecedź go przez drobne sitko lub zmiksuj jeszcze raz krótko, aby uzyskać gładką, kremową konsystencję. Dodaj 180 g miodu i 1 szczyptę soli do maku, wymieszaj drewnianą łyżką do jednolitej masy. Spróbuj — masa powinna być słodka, ale z delikatną nutą maku; dopraw ewentualnie dodatkowym miodem według smaku.

Do dużej miski przełóż ugotowaną i odcedzoną pszenicę (możesz ją lekko przestudzić do ciepłej temperatury). Dodaj przygotowaną masę makową z miodem, posiekane orzechy, odsączone rodzynki i posiekane morele. Dodaj 50 g miękkiego masła pokrojonego na kawałki. Jeśli używasz, dodaj 50 ml soku z pomarańczy i 10 g startej skórki pomarańczowej. Delikatnie wymieszaj drewnianą łyżką lub silikonową szpatułką przez 2–3 minuty, aż składniki dokładnie się połączą. Masa powinna być kleista, ale nie zalana płynem — jeśli jest zbyt sucha, dodaj 1–2 łyżki (15–30 ml) mleka lub soku.

Przełóż kutię do szklanej salaterki lub kilku mniejszych naczyń. Przykryj folią spożywczą i wstaw do lodówki na minimum 4 godziny, a najlepiej na całą noc — smaki się przegryzą i masa zgęstnieje. Podawaj schłodzoną. Przed podaniem można udekorować kilka orzechów i odrobiną świeżej skórki pomarańczowej.

Wyjmij kutię z lodówki na około 10-15 minut przed podaniem, aby nabrała lekko temperatury pokojowej — wtedy aromaty są najpełniejsze. Nakładaj porcje 120–150 g na talerzyki deserowe. Opcjonalnie dodaj kilka prażonych orzechów na wierzch oraz pasek świeżej skórki pomarańczowej jako ozdobę.