Tradycyjny makowiec na cieście drożdżowym (wielkanocny)

Przygotuj składniki i naczynia: odważ mąkę i przesiej ją do dużej miski (najlepiej o pojemności min. 4 l). Podgrzej 250 ml mleka w garnuszku do temperatury około 35–38°C (powinno być przyjemnie ciepłe; sprawdź wewnętrzną stroną nadgarstka).

Aktywuj drożdże: w małej miseczce pokrusz drożdże świeże, dodaj 1 łyżeczkę cukru (ok. 5 g z ogólnej ilości) i 50 ml ciepłego mleka. Wymieszaj widelcem do rozpuszczenia i odstaw na 8–10 minut. Gdy powierzchnia zrobi się pienista i lekko aromatyczna, drożdże są aktywne.

Do przesianej mąki w misce dodaj pozostały cukier (resztę z ilości) i sól. Zrób w środku mąki wgłębienie. Wlej roztrzepane jajka (zostaw 1 białko w osobnej miseczce do masy makowej) i wlej aktywne drożdże oraz pozostałe ciepłe mleko (200 ml). Zacznij łączyć składniki drewnianą łyżką tylko w środku, aż powstanie kleista masa.

Wyrabianie ciasta: dodaj miękkie masło (80 g) w kawałkach do masy. Wyrabiaj ciasto mikserem z hakiem przez 6–8 minut na średnich obrotach, aż ciasto będzie gładkie, elastyczne i lekko klejące, ale nie przyklejające się do rąk. Jeśli wyrabiasz ręcznie, zagniataj 10–12 minut na lekko posypanej mąką stolnicy.

Pierwsze wyrastanie: uformuj kulę z ciasta, włóż do lekko natłuszczonej miski i przykryj folią spożywczą lub ściereczką. Odstaw w ciepłe miejsce (ok. 24–26°C) na 60–90 minut, aż ciasto podwoi objętość.

Przygotuj masę makową: jeśli masz niezmielony mak, przemiel go dwukrotnie w maszynce do mielenia lub młynku do kawy. Umieść 400 g maku w szerokim garnku, dodaj 200 ml mleka, 150 g cukru, miąższ z laski wanilii (wydrap ziarenka) oraz 50 g masła. Gotuj na małym ogniu, mieszając drewnianą łyżką, przez 12–15 minut, aż masa zgęstnieje i będzie aromatyczna. Dodaj odsączone rodzynki i kandyzowaną skórkę jeśli używasz.

Dodaj białko jajka: ostudź masę przez 5 minut, a następnie delikatnie wmieszaj wcześniej odłożone białko jajka (ok. 1 jajko). Białko sprawi, że masa stanie się bardziej spójna. Spróbuj masy i dopraw cukrem lub miodem jeśli chcesz słodszy efekt.

Wyrośnięte ciasto krótko odgazuj: włóż dłoń i delikatnie wciśnij ciasto, by powietrze częściowo uszło. Rozwałkuj ciasto na prostokąt o wymiarach około 30×40 cm na lekko posypanej mąką stolnicy — grubość ok. 5–7 mm.

Na rozwałkowane ciasto równomiernie rozprowadź ostudzoną masę makową, pozostawiając ok. 2 cm wolnego brzegu. Zacznij ciasno zwijać ciasto od dłuższego boku w roladę. Gdy zwijasz, delikatnie dociskaj wypełnienie palcami, by nie pozostały puste kieszenie powietrza.

Przenieś roladę na blachę wyłożoną papierem do pieczenia złączeniem do dołu. Przykryj luźno ściereczką i odstaw na 25–30 minut do drugiego wyrastania — rolada powinna lekko spęcznieć.

Nagrzej piekarnik do 180°C (góra-dół). Przed włożeniem posmaruj wierzch roladki roztrzepanym żółtkiem z 1 łyżeczką mleka (użyj reszty żółtek). Piecz przez 35–45 minut, aż wierzch będzie złocisty i sprężysty przy dotyku. Jeśli wierzch zbyt szybko się rumieni, przykryj folią aluminiową.

Przygotuj lukier (opcjonalnie): wymieszaj 150 g cukru pudru z 20–30 ml gorącej wody lub soku z cytryny do gładkiej, lejącej konsystencji. Po wyjęciu makowca z piekarnika i lekkim przestudzeniu (ok. 10 minut) polej lukrem wzdłuż rolady, rozprowadzając łyżką.

Studzenie i krojenie: pozostaw makowiec do całkowitego ostudzenia na kratce (min. 2 godziny) zanim pokroisz — zimny środek kroi się czysto i nie rozkleja. Krojąc użyj ostrego, długiego noża piłkowego i wykonuj płynne, jednostajne ruchy.