Ziemniaki gratin bezglutenowe z serem (polska-nowoczesna)

Umyj ziemniaki pod bieżącą wodą, nie obieraj jeśli skórka jest cienka i ładna (opcjonalnie obierz, jeśli wolisz). Użyj mandoliny ustawionej na grubość 2-3 mm lub ostrego noża i deski: kroj każdy ziemniak na cienkie plasterki o równej grubości (2-3 mm). Po pokrojeniu włóż plasterki do dużej miski z zimną wodą i płucz kilkukrotnie, aż woda stanie się mniej mętna (ok. 1-2 minuty) — to usunie nadmiar skrobi i zapobiegnie sklejaniu przy zapiekaniu. Odsącz i osusz plasterki na czystej ściereczce papierowej.

W średnim rondlu rozgrzej masło na średnim ogniu. Dodaj drobno posiekany lub przeciśnięty czosnek i podsmażaj 30-45 sekund aż pachnie (nie rumień) — ma być aromatyczny, nie spalony. Dodaj świeży tymianek i krótko wymieszaj. Wlej śmietanę i mleko, zamieszaj. W osobnej miseczce rozprowadź skrobię ziemniaczaną w 2 łyżkach (ok. 30 ml) zimnego mleka aż powstanie gładka zawiesina; wlej ją cienkim strumieniem do gorącej śmietany, cały czas mieszając trzepaczką. Podgrzewaj delikatnie 3-4 minuty aż sos lekko zgęstnieje i przestanie smakować surowo. Dopraw solą i pieprzem do smaku. Gotowy sos powinien lekko oblekać łyżkę i mieć aksamitną, gładką konsystencję.

Nagrzej piekarnik do 190°C (góra-dół; jeśli używasz termoobiegu ustaw 170°C). Posmaruj masłem żaroodporne naczynie o wymiarach około 20x30 cm lub okrągłą formę o średnicy 24 cm. Dno możesz dodatkowo wyłożyć cienką warstwą sera, by zapobiec przywieraniu i dodać smak.

Układaj plasterki ziemniaków w formie w lekko nachodzących warstwach: ułóż pierwszą cienką warstwę plasterków, posól lekko (rozprowadź równomiernie), następnie wylej 1/4 przygotowanego sosu i posyp 1/4 tartego sera. Powtarzaj takie warstwy aż do wyczerpania składników, kończąc warstwą sosu i posypką z reszty sera na wierzchu. Przykryj formę folią aluminiową (nie szczelnie, zostaw lekki przepływ pary) i wstaw do nagrzanego piekarnika. Piecz przykryte 25 minut, następnie zdejmij folię i piecz kolejne 12-15 minut aż wierzch się zarumieni i ser utworzy złotą skorupkę. Po łącznym czasie pieczenia sprawdź wypiek wykałaczką lub nożem — powinna ona łatwo wchodzić w ziemniak do środka (ok. 2-3 mm oporu).

Jeśli używasz szparagów: odetnij twarde końcówki (ok. 2-3 cm), blanszuj łodygi w osolonej, wrzącej wodzie przez 2-3 minuty aż będą jędrno-miękkie, od razu przełóż do zimnej wody z lodem, osusz i ułóż na wierzchu zapiekanki w ostatnich 8-10 minutach pieczenia, by lekko się przyrumieniły. Cebulę dymkę drobno posiekaj i posyp na gotowe danie tuż przed podaniem dla świeżości i koloru.

Po wyjęciu z piekarnika odstaw zapiekankę na 10 minut — sos lekko zgęstnieje, a porcjowanie będzie łatwiejsze. Podawaj po porcjowaniu na ciepłych talerzach. Możesz dodać kilka świeżych listków tymianku lub posypać cienko posiekaną cebulą dymką. Danie świetnie komponuje się z pieczonym mięsem lub zieloną sałatą z vinaigrette.