Tradycyjny polski żurek na zakwasie żytnim z białą kiełbasą to aromatyczna, lekko kwaśna zupa o gęstej kremowej konsystencji, często podawana w towarzystwie jajka na twardo i kromki żytniego chleba. Pochodzi z kuchni środkowoeuropejskiej, a w Polsce ma silne regionalne tradycje, szczególnie na Wielkanoc i rodzinne śniadania. W smaku łączy kwaśny, lekko chlebowy aromat zakwasu z majerankiem i delikatną słodyczą cebuli, natomiast biała kiełbasa wnosi tłustość i wyrazistość. Wersja tu proponowana zawiera jasny zasmażany sos (razem ze śmietaną) dla kremowości i opcjonalny szczaw jako wiosenny akcent. Zupę podawaj gorącą, z połówkami jajka i kromką żytniego chleba; dobrze smakuje również z dodatkiem chrzanu dla ostrzejszego finiszu.
Przygotuj wywar. Do dużego garnka (min. 3 l) wlej 1500 ml wody. Włóż całe białe kiełbasy (nie nakłuwaj ich, aby nie wypłynęły soki), dodaj 3 liść laurowy i 3 ziele angielskie oraz 3 gziecm soli (6 g). Postaw garnek na dużym ogniu i doprowadź do wrzenia. Gdy woda zacznie wrzeć, zmniejsz ogień do małego i gotuj delikatnie 20-25 minut, zbierając powstałą pianę łyżką.
Użyj dużego stalowego garnka o pojemności co najmniej 3 litrów. Nie nakłuwaj kiełbasy, bo straci smak i tłuszcz do wywaru. Zbieraj pianę co 5 minut, aby bulion był czysty.
3
Wyjmij kiełbasy z wywaru na deskę. Do bulionu dodaj pokrojone w kostkę ziemniaki i gotuj na małym ogniu 12-15 minut, aż ziemniaki będą miękkie po nakłuciu widelcem.
Składniki:
Woda
Użyj łyżki cedzakowej, aby wyjąć kiełbasy. Sprawdź ziemniaki widelcem - gotowe, gdy łatwo wchodzi w środek.
Dodatki - ziemniaki i jajka
2
W międzyczasie obierz ziemniaki i pokrój w kostkę o boku około 2-2,5 cm. W osobnym garnku włóż jajka i zalej zimną wodą (woda powinna przykryć jajka o 2 cm). Doprowadź do wrzenia, gotuj 9-10 minut od momentu wrzenia na średnim ogniu, następnie zalej zimną wodą i odstaw do ostygnięcia.
Do gotowania jajek użyj małego garnka; po 9-10 minutach jajko będzie na twardo. Schłodzenie w zimnej wodzie ułatwia obieranie.
Zasmażka
4
Na patelni rozgrzej 15 g oleju rzepakowego i 30 g masła na średnim ogniu. Dodaj drobno posiekaną cebulę (150 g) i smaż 4-5 minut, aż cebula stanie się szklista i lekko złocista. Dodaj rozgnieciony lub drobno posiekany czosnek (10 g) i smaż 30 sekund. Wsyp 20 g mąki pszennej i mieszaj drewnianą łyżką przez 1-2 minuty, aby mąka się zrumieniła (ale nie przypaliła) — powstanie jasna zasmażka.
Użyj patelni o średnicy 24-28 cm. Mieszaj ciągle przy dodawaniu mąki, aby nie powstały grudki. Jeśli nie masz masła, możesz użyć samego oleju.
5
Zdejmij patelnię z zasmażką z ognia. Nabierz chochlę gorącego wywaru i wlej stopniowo do patelni, energicznie mieszając, aby rozprowadzić zasmażkę i uzyskać gładką konsystencję bez grudek (temperowanie). Po połączeniu przelej zawartość patelni z powrotem do garnka z wywarem i ziemniakami.
Składniki:
Woda, Mąka pszenna
Użyj trzepaczki lub łyżki, by energicznie mieszać zasmażkę przy dolewaniu płynu. Temperowanie zapobiega grudkowaniu i zwarzeniu śmietany później.
Żur
6
Do garnka z bulionem wlej 500 ml zakwasu żurkowego powoli, ciągle mieszając. Gotuj na bardzo małym ogniu 5-7 minut — nie dopuszczaj do gwałtownego wrzenia, żeby nie stracić aromatu i żeby śmietana później się nie zwarzyła. Spróbuj i dopraw solą (jeśli trzeba) i 2 g pieprzu czarnego, dodaj 2 łyżeczki majeranku pod koniec gotowania.
Żur dodawaj powoli i mieszaj, bo natychmiast zmienia smak i konsystencję zupy. Unikaj intensywnego wrzenia po dodaniu zakwasu.
Wykończenie
7
Śmietanę (200 g) zahartuj: przelej 2-3 łyżki gorącego wywaru do miseczki ze śmietaną i energicznie wymieszaj. Następnie wlej tempered śmietanę do garnka, mieszając. Pokrój ugotowane wcześniej kiełbasy na plastry grubości około 1-1,5 cm i włóż do zupy, zagotuj delikatnie przez 2-3 minuty, aby kiełbasa była gorąca i wydzieliła aromaty.
Składniki:
Śmietana 18%, Biała kiełbasa
Użyj metalowej chochli do nabierania gorącego płynu. Temperowanie śmietany zapobiega zwarzeniu; nigdy nie wlewaj zimnej śmietany bezpośrednio do gorącej zupy.
Podanie
8
Obierz i przekrój na połówki ugotowane jajka. Na talerzu ułóż porcję ziemniaków z zupy, dodaj kilka plasterków białej kiełbasy i zalej gorącym żurem. Na wierzchu połóż połówkę jajka. Posyp odrobiną majeranku. Jeśli używasz szczaw (opcjonalnie), posiekaj 30 g i dodaj bezpośrednio na talerz dla świeżości. Dodatkowo można podać chrzan (20 g) obok dla chętnych.
Podawaj w głębokich talerzach lub kamionkowych miseczkach. Żurek smakuje najlepiej gorący, z dodatkiem świeżego chleba żytniego.
Porady końcowe
9
Przed podaniem spróbuj zupy i dopraw jeszcze solą lub pieprzem, jeśli potrzeba. Jeśli zupa jest zbyt kwaśna, dodaj 1-2 łyżeczki cukru lub więcej śmietany. Jeśli zbyt gęsta, dolej trochę gorącej wody i ponownie zagotuj. Pozostawiona w lodówce zupa lekko się zagęści — przed podaniem dolej odrobinę wody lub ponownie ją podgrzej.
Składniki:
Sól, Pieprz czarny, Śmietana 18%
Użyj małej łyżeczki cukru do korekty kwasowości. Nie gotuj zupy długo po dodaniu śmietany, aby nie stracić kremowej konsystencji.
Ciekawostka
💡
Żur i żurek wywodzą się z tradycji fermentacji mąki żytniej; zakwas żurkowy był kiedyś popularnym sposobem konserwacji i wzbogacania smaku potraw w chłodnych miesiącach. W różnych regionach Polski żurek podawany jest z różnymi dodatkami, np. z białą kiełbasą, jajkiem czy ziemniakami.
Podawaj żurek gorący w głębokich talerzach z połówką jajka i kromką świeżego chleba żytniego. Aby wzbogacić teksturę, dodaj lekko podsmażone grzanki z chleba lub cienkie plasterki ogórka kiszonego obok. Dla ostrości podaj świeży chrzan na talerzu.
🥡Przechowywanie
Przechowuj żurek w lodówce w szczelnym pojemniku do 2-3 dni. Przed ponownym podgrzaniem mieszaj energicznie i ewentualnie dodaj odrobinę wody, aby przywrócić konsystencję. Nie przechowuj z ułożonymi na wierzchu jajkami na twardo dłużej niż 24 godziny — lepiej przechowywać jajka oddzielnie i dodać przed podaniem.
Zupy są istotnym elementem wielkanocnego menu, często podawane jako pierwsze danie. Najpopularniejsze to żurek i barszcz biały, które mają swoje głębokie tradycje.
Komentarze (0)
Bądź pierwszy który skomentuje ten przepis!
Dodaj komentarz